Amerikonsku Jómfrúoyggjar

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Far til: navigatión, leita
United States Virgin Islands
Flagg Amerikonsku Jómfrúoyggjar
(Flagg Amerikonsku Jómfrúoyggjar)
Skjaldarmerki Amerikonsku Jómfrúoyggjar
(Skjaldarmerki Amerikonsku Jómfrúoyggjar)
Tjóðarslagorð: United in Pride and Hope
Tjóðsangur: Virgin Islands March
LocationUSVirginIslands.png
Alment mál Enskt
Høvuðsstaður Charlotte Amalie
Forseti Barack Obama (D)
Guvernørur John de Jongh (D)
Fullveldi Onki 1
Vídd
 - tilsamans
 - vøtn (%)
 
346.36 km²
1.0 %
Íbúgvar
 - tilsamans 2012
 - tættleiki
 
105 275
354/km²
Gjaldoyra Amerikanskur dollari (USD)
Tíðarøki UTC -4
Økisnavn á alnetinum .vi og .us
Telefonkota +1
1Undir amerikonskum yvirræði.

Amerikonsku Jómfrúoyggjar (enskt: United States Virgin Islands) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Amerikonsku Jómfrúoyggjar er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Jómfrúoyggjar í Karibia. Hesar oyggjar liggja tætt við Puerto Riko; hetta er ein oyggjabólkur, til støddar 346,36 ferkilometrar, sum liggja umleið 64 km. eystanfyri Puerto Riko. Oyggjabólkurin er ein av fimm fólkaðu amerikonskum hjálondunum. Størsti býurin ið er Charlotte Amalie liggur sunnanvert á oynni St. Thomas. Býurin er eisini høvuðsstaður. Oyggjarnar eru umleið 80 í tali. Fýra av oyggjunum er bygdar, hinar eru smærri oyggjar ella hólmar, har ongin býr. Saint Croix, Saint Thomas og Saint John eru størstu oyggjarnar í hesum oyggjabólki. Tann størsta, Saint Croix, er 214,7 km2 ella umleið 2 ferðir størri enn Sandoy. Landið hevur umleið 104 túsund íbúgvar í 2014. Oyggjarnar vóru fýrst spanskar og siðan danskar frá 1691 til 1917. Amerikonsku Jómfrúoyggjar hevur sjálvstýri, men er nú undir amerikonskum yvirræði. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti (uml. 13 %).[1] Málið tey tosað er kreólskt, ein blandingur av enskum, donskum[2] og upprunamáli. Men skriftmálið er enskt, sum eisini øll duga, eins og vit duga danskt. Almenna málið er enskt.

Høvuðsvinnurnar eru ferðavinna og landbúnaður. Heitt er veðurlagið, og ofta regnar, so væl fæst burtur úr jørðini. Ferðavinna er ein týdningarmikil vinna á flestu Jómfrúoyggjunum; fólk úr øllum USA koma at ferðast á flógvu sandstrondunum í Jómfrúoyggjum. Ferðavinnan hevur alstóran týdning fyri búskapin, og stívliga helvtin av fólkinum í landinum arbeiðir á gistingarhúsum, í handlum og á matstovum. Charlotte Amalie, á oynni Saint Thomas, er størsti ferðavinnubýur, og har er djúp og góð havn til stór skip, ið eru á rundferð í Karibiahavi.[3] Fín strond breiðir seg úr vestur til eystur - frá miðbýnum í Charlotte Amalie. Umframt hesar stóru strendurnar finnast fleiri smærri strendur uttan fyri býin. Umleið 7 km norðan fyri Charlotte Amalie finnur tú eina av bestu strondunum, Magens Bay. Gjaldoyrað, ið nýtt verður, er amerikanskur dollari (USD).

Søga[rætta | rætta wikitekst]

Evropearar leggja Karibia undir seg[rætta | rætta wikitekst]

Evropearar týndu upprunafólkið; tey sum ikki vórðu myrd, doyðu av smittandi sjúkum, ið niðursetumenninir bóru við sær. Men arbeiðsmegi mátti verða útvegað til sukurlundirnar, og tí vórðu túsundtals trælir fluttir hagar úr Afrika. Mangir doyðu av ræðuligu arbeiðsumstøðunum, vánaliga kostinum og ringu bústaðarviðurskiftunum. Men teir afrikanarar, sum ikki doyðu, fingu stóra ávirkan í oyggjunum. Mesta fólkið nú á døgum er ættað frá afrikonskum trælum.

Undir donskum yvirræði[rætta | rætta wikitekst]

Høvuðsgøtan í Charlotte Amalie eitur Dronningens Gade.

Tætt eystan fyri Puerto Riko átti Danmark 3 oyggjar, St. Thomas, St. Croix og St. Johndonskum: De dansk-vestindiske øer). Eini 251 ár høvdu teir hesar oyggjar í valdi [4]. Nógv sukur varð dyrkað á oyggjunum, og eina lana tíð góvu tær nógv av sær, tí sukrið gekk í góðum prísi í Evropa. So fóru menn í Evropa at dyrka sukurrøtur, og tá fall prísurin á ørsukrinum nógv [5]. Aftan á 1900 hildu summir danir, at tað loysti seg ikki at eiga oyggjarnar - fólkaatkvøða varð hildin, og meirluti var fyri at selja. Tá so fólkið í oyggjunum kravdi at verða leyst frá Danmark, vóru oyggjarnar í 1917 latnar til USA fyri 70 mill. krónur (DDK) [6].

Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]

Charlotte Amalie, høvuðsstaðurin á oynni Saint Thomas.

Amerikonsku Jómfrúoyggjar liggur í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Jómfrúoyggjar, í Karibia. Oyggjarnar liggja í Karibiahavi nøkurlunda miðskeiðis ímillum Puertorikonsku Jómfrúoyggjar og Bretsku Jómfrúoyggjar. Oyggjarnar liggja um 64 km eystanfyri Puerto Riko. Jómfrúoyggjar eru partur av Smáu Antilluoyggjunum og av Leewardoyggjunum. Amerikonsku Jómfrúoyggjar er eitt oyggjaland við 80 oyggjum, har fýra tær størstu eru Saint Croix, Saint Thomas, Saint John og Water Island. Flest fólk búgva á Saint Thomas, men størsta oyggin er Saint Croix. Oyggin Saint Croix er 207 km² til støddar, t.e. nakað størri enn Vágar, sum er 177 km². Saint Croix er eisini tann syðsta av Jómfrúoyggjunum. Amerikonsku Jómfrúoyggjarnar eru 1.910 km² til víddar. Oyggjarnar liggja 966 km norðanfyri Venesuela, 64 km eystanfyri Puerto Riko, og 1770 km sunnanfyri Florida Keys í Florida. Hægsti blettur á oyggjunum (Crown Mountain) er bert 474 metrar yvir havinum. Oyggjabólkurin er av vulkanskum uppruna. Saint Thomas og Saint John eru rættuliga nær hvørjum øðrum; siglingartíðin er 15 minuttir. Ferjan tekur ferðafólk og bilar. Oyggin Saint John er øll avvaksin við skóg, hon er partur av Virgin Islands National Park. Oyggjarnar eru uml. 65 km norðanfyri størstu oyggina Saint Croix. Fáar metrar undir vatnskorpuni eru hugtakandi sjódjór og marglitt korallriv. Amerikonsku Jómfrúoyggjar hava tropiskt veðurlag og er mest sum øll avvaksin við tjúkkum tropiskum regnskógi. Ódnir koma javnan inn yvir landið, serliga frá juni til november. Mesta regnið er frá septembur til november.


Oyggjar[rætta | rætta wikitekst]

Amerikonsku Jómfrúoyggjar eru tilsamans uml. 80 oyggjar: 4 eru bygdar og uml. 75 óbygd.

Navn Stødd (km²) Íbúgvar (2010) Íbúgvatættleiki
(fyri km²)
Saint Thomas 80.91 km² 51,634 638.17/km²
Saint Croix 214.66 km² 50,601 235.73/km²
Saint John 50.79 km² 4,170 82.09/km²
Water Island 1.989 km² 182 91.50/km²

Harðskapur[rætta | rætta wikitekst]

Landið hevur stórar trupulleikar við bandarelateraðum harðskapi. Sambært Virgin Islands Daily News er tað tann oyggjin í Karibia við mest harðskapi, og har vórðu 59 morð skrásett í 2012.[7] Lógloysið er 10 ferðir størri her enn miðaltalið fyri USA. Samanborið við t.d. New York (4,0 morð/pr 100.000) verða 14 ferðir so nógv fólk dripin, 56 morð fyri 100.000 íbúgvar. Miðaltalið í USA er 4,7 morð fyri 100.000 íbúgvar.

Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vq.html
  2. http://www.yellowpigs.net/linguistics/viwordlist.pdf
  3. Randall Peffer, Randall S. Peffer: Virgin Islands. Lonely Planet, 2001. ISBN 0864427352. Síða 92.
  4. http://www.soe.dk/om_jeppe/danmarks_vestindien/danmarks_vestindien.html
  5. http://www.sydbank.dk/inc/pdf/sydbankpt/2006-02/side_10-12.pdf
  6. http://www.virgin-islands-history.dk/eng/vi_hist.asp
  7. http://virginislandsdailynews.com/news/v-i-homicide-rate-still-among-world-s-highest-1.1434291


Flag of the United States.svg
Høvuðsstaðarøki
Flag of the United States.svg
District of Columbia
Amerikanskir statir
Alabama · Alaska · Arizona · Arkansas · Colorado · Connecticut · Delaware · Florida · Georgia · Hawaii · Idaho · Illinois · Indiana · Iowa · Kalifornia · Kansas · Kentucky · Louisiana · Maine · Maryland · Massachusetts · Michigan · Minnesota · Mississippi · Missouri · Montana · Nebraska · Nevada · New Hampshire · New Jersey · New Mexico · New York · Norðurcarolina · Norðurdakota · Ohio · Oklahoma · Oregon · Pennsylvania · Rhode Island · Suðurcarolina · Suðurdakota · Tennessee · Texas · Utah · Vermont · Vesturvirginia · Virginia · Washington · Wisconsin · Wyoming
Amerikonsk hjálond
Amerikanska Sámoa · Bakeroyggj · Guam · Howlandsoyggj · Jarvisoyggj · Johnston Koralloyggj · Jómfrúoyggjar ·
Kingmanoyggj · Midwayoyggjar · Navassaoyggj · Norðaru Marianaoyggjar · Palmyra Koralloyggj · Puerto Riko · Wakeoyggj


Lond í Norðuramerika
Antigua og Barbados | Bahamasoyggjar | Barbados | Belis | Dominika | Dominkolýðveldið | El Salvador | Grenada | Guatemala | Haiti | Honduras | Jamaika
Kanada | Kosta Rika | Kuba | Meksiko | Nikaragua | Panama | St. Kitts og Nevis | St. Lusia | St Vinsent og Grenadinoyggjar | Trinidad og Tobago | Sameindu Statirnir
Sjálvstýrandi øki: Anguilla | Aruba | Amerikonsku Jómfrúoyggjar | Bermuda | Bretsku Jómfrúoyggjar | Caymanoyggjar | Grønland
Guadeloupe | Martinique | Montserrat | Niðurlendsku Antilloyggjar | Puerto Riko | Saint-Pierre og Miquelon | Turks- og Caicosoyggjar