Nevada

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Far til: navigatión, leita
Flagg Skjøldur
Flag of Nevada.svg Nevadastateseal.png
Map of USA NV.svg
Land: Flag hjá United States USA
Alment mál: Enskt (de facto)
Høvuðsstaður: Carson City
Størsti býur: Las Vegas
Innlima: 31. oktober 1864
Guvernørur: Brian Sandoval (R)
Vídd: 286,351 km²
Íbúgvar (2014): 2,839,099
fyri km²: 9/km²
Tíðarzona: UTC -8 / -7 / -6
Heimasíða: www.nv.gov

Nevada (enskt: State of Nevada) er ein lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 2,8 mió. íbúgvar. Høvuðsstaðurin kallast Carson City og Las Vegas er størsti býurin. Í 1864 bleiv hann lutstatur í USA. Í norðri hevur hann mark við Oregon og Idaho, í eystri við Utah, í suðri við Arizona, og í vestri við Kalifornia. Í oyðimørkini í Nevada er Las Vegas vorðin til ein stórbýur, ferðavinnuni fyri at takka. Har býr meiri enn ein millión fólk. Tey flestu ferðafólkini fara hagar at vitja spæliskálar (casinos) og tílíkt.

Í 19.- og 20. øld vóru silvur og gull tey týdningarmestu metalini í Nevada. Heilt síðan 1860 hevur Nevada framleitt mest silvur í USA, men nú á døgum tað Alaska. Eyknevni hansara er Silvurstaturin (enskt: The Silver State). Í Nevada verður flestøll týðandi mineral fingin til vega - kopar, jarn, sink og onnur. Í 19. øld dró gullið nógv fólk vestureftir í Amerika. Nógvir býir vórðu til í sambandi við gullnámini, m.a. Virginia City. Enn kemur 79 % av øllum gulli, høgt verður í USA, haðan.[1]

Fólkið[rætta | rætta wikitekst]

Almenna málið í Nevada er enskt. Harumframt eru nógv í Nevada, sum tosa spanskt, serliga sunnarlaga í statinum og í stórbýunum. Nógvastaðni í Nevada veksur íbúgvatalið ikki úti á bygd. Tað er, tí at so nógv fólk flyta til býirnar. Í miðal búgva tríggir fjórðingar av fólkinum í USA í býum.[2] Í Nevada er talan um 94,2 prosent í 2015, sum búgva í býum.[3] Fá fólk búgva í oyðimørkunum. Stór øki eru oyðimerkur, har eingin býr. Hesar oyðimerkurnar eru einamest steinar, grót og grús. Fólkatættleikin í Nevada er í miðal um leið 9,5 fólk fyri hvønn km2Føroyum búgva 34 fólk fyri hvønn ferkilometur). Í Nevada búgva um leið 2,8 mió fólk. Hetta kann verða samanborið við Maryland og Massachusetts, sum til samans eru minni enn Nevada, men har eru um leið 13 milliónir íbúgvar.

Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]

Har eru høgir og óførir fjallaryggir og víðar oyðimerkur.

Eystarlaga í California og í Nevada regnar so at siga aldri. Har er oyðimarkarveðurlag ella steppuveðurlag. Sama veðurlag er eisini nógva aðrastaðni í USA, til dømis í meginpartinum av Arizona. Har regnar sera sjáldan og óregluliga. Summi ár regnar als ikki. Í teimum fjølbygdu økjunum í Suður-Nevada regnar ov lítið. Fyri at fáa størri gagn av tí regninum, sum kemur niður í fjallalíðunum í Sierra Nevada, hava tey bygt veitir, vatnveitingar og vatnbyrgingar. Ein partur av Nevada verður nevndur hálvoyðimørk, tí har veksur eitt lítið sindur av grasi. Inni í statinum er øgiliga turt, og stórur munur er ofta á hitanum kaldastu og heitastu árstíðina. Har er heitt alt árið. Næstan allastaðni inni í statinum er oyðimarkarveðurlag. Har er heitar, stórar oyðimerkur. Aðrastaðni inni í statinum er steppuveðurlag. Mesti vøksturin har er runnar og einstøk trø.

Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]

Veðurlagið í Nevada er sera heitt, tí har sær sólin hvønn einasta dag frá morgni til myrkurs frá skýleysum himli. Hitin verður tí óførur um dagin, eini 30-40 °C (86-104°F) stig í skugganum. Í slíkum hita verður jørðin ógvuliga heit. Men tá ið sólin fer niður, kólnar brádliga, og náttin er ofta so køld, at hon liggur um frostmarkið. Hesin stóri munur á hitanum á degi og nátt ger, at tann bera hellan spreingist í óførar klettar, sum aftur molna sundur til sand, eyr og møl. Lítið fólk býr inni í statinum. Sjáldan regnar, og tað mesta er oyðimørk. Nógva staðni fýkur sandurin og legst í ómetaliga stórar heyggjar.

Politikkur[rætta | rætta wikitekst]

Nevada er einasta lutstatur í USA, har sum skøkjulevnaður er lógligur [4].

Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. "Nevada slips in global gold output," Mining Engineering, October 2010, p.13.
  2. http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-1.pdf
  3. http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-30.pdf
  4. http://www.businessinsider.com/prostitution-legal-nevada-prostitutes-brothels-sex-2011-12?op=1


Flag of the United States.svg
Høvuðsstaðarøki
Flag of the United States.svg
District of Columbia
Amerikanskir statir
Alabama · Alaska · Arizona · Arkansas · Colorado · Connecticut · Delaware · Florida · Georgia · Hawaii · Idaho · Illinois · Indiana · Iowa · Kalifornia · Kansas · Kentucky · Louisiana · Maine · Maryland · Massachusetts · Michigan · Minnesota · Mississippi · Missouri · Montana · Nebraska · Nevada · New Hampshire · New Jersey · New Mexico · New York · Norðurcarolina · Norðurdakota · Ohio · Oklahoma · Oregon · Pennsylvania · Rhode Island · Suðurcarolina · Suðurdakota · Tennessee · Texas · Utah · Vermont · Vesturvirginia · Virginia · Washington · Wisconsin · Wyoming
Amerikonsk hjálond
Amerikanska Sámoa · Bakeroyggj · Guam · Howlandsoyggj · Jarvisoyggj · Johnston Koralloyggj · Jómfrúoyggjar ·
Kingman Koralloyggj · Midwayoyggjar · Navassaoyggj · Norðaru Marianaoyggjar · Palmyra Koralloyggj · Puerto Riko · Wakeoyggj