North Dakota

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Far til: navigatión, leita
Flagg Skjøldur
Flag of North Dakota.svg Northdakotastateseal.jpg
Map of USA ND.svg
Land: Flag of the United States USA
Alment mál: Enskt
Høvuðsstaður: Bismarck
Størsta býur: Fargo
Innlima: 2. november 1889
Guvernørur: Jack Dalrymple (R)
Vídd: 183,272 km²
Íbúgvar (2011): 672,591
fyri km²: 3.6/km²
Tíðarzona: UTC -7/-6/-5
Heimasíða: www.nd.gov

North Dakota, á føroyskum ofta nevndur Norðurdakota (enskt: State of North Dakota), er lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 672 túsund íbúgvar. Høvuðsstaðurin kallast Bismarck og Fargo er størsti býurin. Í 1889 bleiv North Dakota lutstatur í USA. Í norðri hevur hann mark við Kanada (landslutir: Saskatchewan og Manitoba), í eystri við Minnesota, í suðri við South Dakota, og í vestri við Montana. Eyknevni hansara er Friðurtagarðstaturin (enskt: The Peace Garden State).

Fólkið er ættað úr Týsklandi (46,9 %), Noregi (30,1 %), Írlandi (8,2 %) og Svøríki (4,8 %).

Búskapur[rætta | rætta wikitekst]

Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]

Landbúnaður er høvuðsvinnan í Norðurdakota [1]. Myndin er tikin tætt við Mayville.

Norðurdakota er ein fløta, øll sum hon er. Veturin er kaldur og kavin ovurhonds nógvur, hann legst niður tíðliga um heystið og liggur so langt út á várið, men summarið er heitt. Áðrenn evropear komu til Dakota í 1738, lá fløtan sum hagi, men nú er tað mesta av henni undanvelt, og har sum indiánar fyrr eltu dýrini, standa nú maisakrar og hveitiakrar, so langt eygað røkkur. Til at pløga hesar stóru akrar hava teir sterkar traktorar, og kornið verður innheystað við skurðtreskjara.

Óføra stórir eru nógvir av gjørðunum, og hetta ger, at bóndunum nýtist ikki at tøða jørðina so nógv, sum teir gera í búnaðarlondum í t.d. Evropa. Teir velta bara ikki korn ella aðra grøði í sama stykki meir enn eitt ár og lata so liggjaóvelt aftur í tvey ella fleiri ár. Eplum og rótum velta teir eisini nógv av har norðuri.

Oljuvinna[rætta | rætta wikitekst]

Oljuvinnan skapar nógv arbeiðspláss; Norðurdakota hava lægsta arbeiðsloysi í USA.

Oljuvinnan er uttan iva ein framtíðarvinna í Norðurdakota. Hóast Norðurdakota hevur verið eitt olju- og gassland í skjótt hálvthundrað ár [2], so verða framhaldandi funnin nýggjar olju- og gassleiðir [3][4]. Týðandi nøgdir av olju og gassi eru enn í Norðurdakota, og møguleiki er fyri at framleiðast kann í yvir 20 ár afturat.

Alsamt fleiri og fleiri amerikanarar‎ í Dakota velja sær arbeiði í olju. Vinnan skapar nógv arbeiðspláss; einki annað land hevur so lágt arbeiðsloysi sum Norðurdakota. Arbeiðsloysið í januar 2014 var 2.6 % [5]. Fleiri búskaparlig lyklatøl peika rættan vegin; hetta bæði tí at arbeiðsmøguleikarnir í Norðurdakota eru veksandi og arbeiðsloysið minkandi, men eisini tí at talan er um sera væl lønt og væl skipað størv. Arbeiðsloysið er lágt og lækkar. Bruttotjóðarúrtøkan veksur. Fleiri løntakarar eru í privata vinnulívinum, og samlaðu lønargjaldingarnar vaksa. Í kjalarvørrinum á altjóða búskaparkreppuni, sum brast á í New York í 2008, hava Norðurdakota veruliga fingið fótafestið aftur. Hagtalsgrunnurin Bureau of Labor Statistics almannakunngjørdi í 2014, at í miðal er arbeiðsloysið í teimum 50 USA londum 6.7 % [6]; Rhode Island (9.1 %) og Nevada (8.8 %) hava hægsta arbeiðsloysi, meðan Norðurdakota (2.6 %), Suðurdakota (3.6 %) og Nebraska (3.6 %) hava tað lægsta.

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. http://www.netstate.com/economy/nd_economy.htm
  2. http://www.thingstodo.com/states/ND/history.htm
  3. Fyrimynd:Cite news
  4. Fyrimynd:Cite news
  5. http://247wallst.com/economy/2013/12/23/north-dakota-unemployment-rate-drops-to-2-6/
  6. http://data.bls.gov/timeseries/LNS14000000


Flag of the United States.svg
Høvuðsstaðarøki
Flag of the United States.svg
District of Columbia
Amerikanskir statir
Alabama · Alaska · Arizona · Arkansas · Colorado · Connecticut · Delaware · Florida · Georgia · Hawaii · Idaho · Illinois · Indiana · Iowa · Kalifornia · Kansas · Kentucky · Louisiana · Maine · Maryland · Massachusetts · Michigan · Minnesota · Mississippi · Missouri · Montana · Nebraska · Nevada · New Hampshire · New Jersey · New Mexico · New York · Norðurcarolina · Norðurdakota · Ohio · Oklahoma · Oregon · Pennsylvania · Rhode Island · Suðurcarolina · Suðurdakota · Tennessee · Texas · Utah · Vermont · Vesturvirginia · Virginia · Washington · Wisconsin · Wyoming
Amerikonsk hjálond
Amerikanska Sámoa · Bakeroyggj · Guam · Howlandsoyggj · Jarvisoyggj · Johnston Koralloyggj · Jómfrúoyggjar ·
Kingmanoyggj · Midwayoyggjar · Navassaoyggj · Norðaru Marianaoyggjar · Palmyra Koralloyggj · Puerto Riko · Wakeoyggj