Fuglafjørður

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Jump to navigation Jump to search
Fuglafjørður
Fuglefjord (danskt)
Bygd
Fuglafjørður
Fuglafjørður
Land  Føroyar
Sýsla Eysturoyar sýsla
Oyggj Eysturoy
Kommuna Fuglafjarðar kommuna
Íbúgvar 1,486 (2015)[1]
Postnummur FO-530
Markatal 32-01-00 mk.gl.sk.
Fuglafjordur on Faroe map.png

Fuglafjørður er ein býur og fjørður í Eysturoynni.

Fuglafjørður liggur við fjørðin við sama navni, og hildið verður, at upprunin til navnið er antin kallkynsnavnorðið fuglur ella mansnavnið Fugli. Tað løgna er, at býurin eingi fuglabjørg eigur, men fyrr átti nógvur skrápur í Føroyum, og hann átti uppi á sløttum í urðum og líðum. Kanska hevur serliga nógvur skrápur og heiðafuglur átt í haganum uttan um Fuglafjørð. Er upprunin hinvegin eitt mansnavn, kann man hugsa sær, at Fugli var ein av niðursetumonnunum í bygdini.

Frá gamlari tíð eru kendir fýra býlingar, við Gjógvará, við Garð, í Toftum og á Áargarði. Fyri 50 árum síðan (ca. 1956) fór fram fornfrøðiligur útgrevstur á Oyrini við Gjógvará, og har var komið niður á húsatoftir, búnyttur o.a., sum prógvaðu, at býlingurin er frá víkingatíð, um 950-1050. Býurin er nógv vaksin, serliga seinastu 100 árini, og allir býlingarnir eru samanvaksnir. Í 1801 var manntalið 128, og í 2006 var tað um 1 700.

Í fjøruni á syðra armi á Fuglafirði er ein kelda, sum eitur Varmakelda. Vatnið, ið rennur úr henni, er eini 10 stig heitari enn í øðrum keldum. Tað hevur verið siður, at ungdómurin í grannabygdunum hittist her á jóansøku til dans og hugnaliga samveru. Gjøgnum tíðirnar eru mong giftarmál komin burtur úr hesum. Tá bygdastevnan Varmakelda er, hevur eisini verið fast at hava fólkafund og dans á staðnum, men í 2007 varð í staðin fólkafundur hildin uttan fyri Mentanarhúsið í bygdini.

Í 1849 fluttu fólk úr Fuglafirði og settu seg niður á Hellunum, og miðskeiðis í 1980-árunum komu fyrstu húsini á Kambsdali, ið liggur 3 km sunnan fyri býin. Í dag búgva eini 200 fólk á Kambsdali.

Fuglafjarðar kommuna og Eysturkommuna eiga og reka í felag Ítróttar- og Samkomuhøllina á Kambsdali.

Eitt fjølbroytt vinnulív er grundarlagið fyri framburði og trivnaði. Fuglafjørður hevur eitt breitt úrval í øllum vinnubólkum.

Fuglafjørður er góð skipahavn, og tí er nógv virksemi har, ið hevur samband við fiskivinnuna, og mong skip hava havt heimstað á fjørðinum. Í 1964 var sildaverksmiðja sett á stovn, sum hevur ment seg nógv gjøgnum árini og er størsta arbeiðsplássið í býnum.

Føroyar eru fiskivinnutjóð og í hesari vinnu fært tú allar tænastur í Fuglafirði.

Fuglafjarðar Bókasavn heldur til í hugnaligu hølunum á gamla skúlanum frá 1882, mitt í bygdini.

Fyri fáum árum síðani var eitt mentanarhús bygt í býnum, sum verður nógv nýtt til konsertir og onnur tiltøk


Mentan[rætta | rætta wikitekst]

Fuglafjørður er karmur um eitt ríkt mentanarlív. Søguliga hevur tað verið nógvur tónleikur í býnum, við kórtónleiki, tónleikabólkum og nógvum tónaskaldum.

Í Piddashandli er heimavirki har fólk úr økinum lata inn handgjørda vøru, sum kann keypast í handlinum. Í sama bygningi er Gallarí Ribarhús, sum er ein listaskáli, har listaframsýningar stundum verða hildnar av bæði fólki úr bygdini og fólki aðrastaðni frá. Á Varmakeldu verður hvørt ár skipa fyri listaframsýning í skúlanum og í Gallarí Ribarhús.

Fuglafjarðar Kvøldskúli koyrir árið runt, og sum fevnir um áleið 50 ymisk kvøldskúlatilboð[2], sum borgarar kunnu melda seg til.

Bindifestivalurin er eitt afturvendandi tiltak, sum snýr seg um binding. Á festivalinum eru fyrilestrar, pallborðsfundir, skipaðir gongutúrar, bindiverkstovur, hekliverkstovur, við meira[3]. Festivalurin er kendur uttanlands og dregur árliga eina rúgvu av ferðafólki til Fuglafjørð.

Í býnum eru fleiri listaverk, sum fevna um eina standmynd av Victor Danielsen, ein minnisvarða fyri sjólatin, sum stendur í kirkjugarðinum, fýra listaverk av Marmennlum á grótkastinum sunnanfyri bátahylin og eitt listaverk av Frits Johannesen, sum prýðir niðaru síðu av Mentanarhúsinum, umframt fleiri smærri verk aðrastaðni á bygninginum. Í gamla svimjihylinum eru ymisk listaverk úr betongi, sum borgarar hava gjørt.

Eisini er nógvur ítróttur í býnum, sum fevnir um kappróður, flogbólt, fótbólt, svimjing, badminton, skótar, bridge og billiard.

Andaliga lívið hevur góð kor, og fevnir um kirkjuna, Thabor og Siloa. Umframt at hava vanligu møtini og guðstænasturnar, verður javnan skipa fyri útimøti og útiguðstænastu.


Fuglafjarðar Kirkja[rætta | rætta wikitekst]

Í Fuglafirði sigst at hava staðið 5 kirkjur. Tann elsta kirkjan hevur staðið á Kirkjuryggi, har húsatoftir, fjalar og beinagrindir eru funnar í samband við vegabygging norður á Ennið. Sambært søgnini skal kirkja hava staðið har, sum staðarnavnið eisini ber brá av. Søgnin sigur, at hendan kirkjan varð tikin av einum skriðulopi. Skrivligt tilfar finst ikki um kirkjuna, men søgnin er borin av mannamunni. Hóast hústoftir, brettir og beinagrindir undirbyggja søgnina[4], halda summi søgnina verða ósanna[5].

Seinna kirkjan er frá katólskari tíð, hevur staðið í Toftabønum, og kallaðist Jákups-kirkjan (ca. 1400)[4].

Triðja kirkjan hevur staðið við Garð, har sum tann gamli kirkjugarðurin í dag stendur. Vit vita ikki nær hendan kirkjan er bygd, men hon verður tó umrødd í donskum skriftum frá 1709, har hon er nágreiniliga lýst. Kirkjan varð niðurtikin í 1871, tá ið nýggj kirkja bleiv bygd[4].

Fjórða kirkjan (1871) stóð áleið á sama staði, sum kirkjan í dag stendur. Tá hon varð bygd, blivu fleiri lutir úr tí gomlu kirkjuni tiknir yvir í tí nýggju kirkjuna[4]. Kirkjan bleiv longd í 1945 við nýggjum torni, og longdum kirkjuskipi[5].

Fimta kirkja er tann kirkjan, sum vit kenna í dag. Hon varð tekna av danska arkitektinum Holger Jensen og vígd tann 10-06-1984 av Ejvind Vilhelm, varabiskupi. Arbeiðið við at fáa nýggja kirkju varð ført av sóknarpreti Torkil Beder við kirkjuráði. Arbeiði við at fáa kirkjuna bygda, elvdi til nógva ósemju millum borgararnar, har undirskriftainnsavning varð fyriskipa, til at varðveita hina gomlu kirkjuna. Arkitekturin fekk fyrispurning um at gera eitt uppskot um at broyta kirkjuna, men eftir at hava verið í Føroyum og hugt at kirkjuni, beyð hann sær frá arbeiðinum, tí hann ikki metti, at kirkjan kundi byggjast út á ein halgdóðan hátt, og vildi tískil ikki leggja navn til[5]. Hann bleiv tí biðin um at gera uppskot til nýggja kirkju, sum kom longu sama árið.


Søgn[rætta | rætta wikitekst]

Malunarhav[rætta | rætta wikitekst]

Malunarhav er ein steinur, sum liggur í bønum áveg niðan á Skarð. Søgnin sigur frá um neytakonuna Maluna, sum var við barn, og sum hinar neytakonurnar flentu at, tí hon ikki kláraði at fylgja við teimum. Tá lyfti Malan havið, sum vigar 176 kg[6].

Gullbrandshellið[rætta | rætta wikitekst]

Sagt er frá jarðarstríði millum oyndfjarðarbóndan Oyndra, og Gullbrand, sum var bóndi í Fuglafirði. Ein dagin vóru báðir og róku seyð. Tá sær oyndfjarðarbóndin Gullbrand binda nakrar av sínum seyðum úr, sum vóru farnir um  mark. Bóndin hevnir seg, stingur Gullbrand í hel við stavinum og leggur líkið hjá úrbundna seyðinum á rættargarðinum. Seinni biður oyndfjarðarbóndin synir sínar fara eftir úrbundna seyðinum og lata frammorreyða veðrin liggja eftir. Gullbrandur var í morreyðum koti. Synirnir bóru líkið niðan í Gullbrandshellið og haðani niðan undir Skarðið, har teir jarðaðu tað við eina hellu, sum verður rópt Gullbrandsleiðið[6][7].

Varmakelda[rætta | rætta wikitekst]

Varmakelda sigst at hava lekjandi megi, sum hevur verið vælkent aftur til katólska tíð. Náttina 3. - 4. juli er megin sterkast. Siður hevur verið at vitja kelduna hesa náttina, drekka úr henni og at bera vatn við heim til fólk, sum liggja sjúk[8].


Vitjanarverd støð[rætta | rætta wikitekst]

  • Varmakelda, sum liggur sunnanfyri bygdina, undir Leirvíksfjalli (Ritafjall).
  • Piddashandil (1887) er eitt heimavirki og listaskáli, har ymiskt heimagjørt er til keyps og listaframsýningar stundum verða hildnar.
  • Fuglafjarðar ellisakfør bilasavn, sum virkar sum sýnings- og goymsluhøll hjá limunum í felagnum.
  • Fuglafjarðar bátasavn er í kjallaranum á Piddashandli.
  • Bókasavnið og Kunningarstovan
  • Høvdahúsini: gomul hús (1804) í miðstaðarlundini, sum av fyrstan tíð hava staðið í Lamba, men síðan flutt til Fuglafjarðar við báti. Húsini eru væl varðveitt og húsa ymiskum fornaldarlutum.

Kendir fuglfirðingar[rætta | rætta wikitekst]

Vinarbýir[rætta | rætta wikitekst]

Myndir[rætta | rætta wikitekst]

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. Hagstova.fo
  2. "Kvøldskúli". Fuglafjarðar Kommuna. https://fuglafjordur.fo/borgari/fritid/kvoeldskuli/. Heintað 03.04.2020. 
  3. "Bindifestival". https://bindifestival.com. Heintað 03.04.2020. 
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 Poulsen, Kristin R et al. (02-12-1971). "Fuglafjarðar kirkja 100 ár". Fjarbúgvin. Retrieved 25-05-2020.  Check date values in: |date=, |accessdate= (help)
  5. 5.0 5.1 5.2 Beder, Torkil. "Nýggj kirkja vígd". https://www.fuglafjordur.com/fuglafjordur/fuglafjardar-kirkja/nyggja-kirkja-vigd/. Heintað 25-05-2020. 
  6. 6.0 6.1 "Fuglafjørður - Hellur". https://www.fuglafjordur.com/kunning/gonguturar/fuglafjordur-hellur/. Heintað 25-05-2020. 
  7. "Søgn: Oyndfjarðarbóndin og Fuglfjarðarbóndin". Snar.fo. https://snar.fo/skipan/nettilfar/fileobjects/soegn-oyndfjardarbondin-og-fuglfjardarbondin/. Heintað 25-05-2020. 
  8. "Søga". https://www.fuglafjordur.com/fuglafjordur/soga/. Heintað 25-05-2020. 

Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


Wikimedia Commons logo
Sí miðlasavnið