Sveis
|
|||
| Tjóðarslagorð: unus pro omnibus. omnes pro uno | |||
| Tjóðsangur: Sveisiskur Sálmur | |||
| Alment mál | týskt, franskt, italskt, rætoromanskt | ||
| Høvuðsstaður | Bern | ||
| Sambandsveldisforseti | Moritz Leuenberger Pascal Couchepin Joseph Deiss Micheline Calmy-Rey Christoph Blocher Hans-Rudolf Merz |
||
| Sambandsráðharrar | Moritz Leuenberger Pascal Couchepin Joseph Deiss Micheline Calmy-Rey Christoph Blocher Hans-Rudolf Merz |
||
| Fullveldi | 1648 | ||
| Vídd - tilsamans - vøtn (%) |
41.285 km² 4,2 |
||
| Íbúgvar - tilsamans 2003 - tættleiki |
7.399.100 181/km² |
||
| Gjaldoyra | Franc (Sveis) (CHF) | ||
| Tíðarøki | UTC +1 | ||
| Økisnavn á alnetinum | .ch | ||
| Telefonkota | +41 |
||
| Spenningur | |||
Sveis er eitt land í Miðevropa.
Innihaldsyvirlit |
[rætta] Søga
Høvuðsgrein: Sveisisk Søga
Sveis gjørdist uttanveltaland í 1815 og hevur ikki verið uppi í nøkrum kríggi í Evropa síðan.
[rætta] Politikkur
Høvuðsgrein: Sveisiskur Politikkur
[rætta] Fólkið
Mong fólk búgva í rættiliga avbyrgdum dølum, og fólkið talar ikki sama mál.
[rætta] Mál
Fýra ymisk mál verða talað í Sveis, fjølmæltasta landi í Evropa. Almenn mál eru týskt, franskt og italskt. Fjórða málið er retoromanskt, sum verður talað í summum fjarløgdum bygdaløgum uppi í fjøllunum. Retoromanskt hevur nú eisini fingið støðu sum alment mál - 1 % av fólkinum talar retoromanskt.
[rætta] Mentan
Høvuðsgrein: Sveisisk Mentan
[rætta] Landafrøði
Høvuðsgrein: Sveisisk Landafrøði
[rætta] Búskapur
Høvuðsgrein: Sveisiskur Búskapur
Uttanveltaða støðan og tryggu politisku viðurskiftini eru tvær av atvoldunum til, at Sveis er vorðið altjóða fíggjarmiðdepil. Mangar fyritøkur og mangir bankar hava høvuðsskrivstovu í vakra býnum, Geneve, við Genevevatn. Eisini hava mangir altjóða felagsskapir høvuðssæti her, tí landið er uttanveltað og politisku viðurskiftini trygg. Nevnast kunnu Reyði Krossur, Heimsheilsustovnurin (WHO) og høvuðsdeild ST í Evropa. Eisini mong stór fleirtjóðafeløg eru sveisisk. Hóast lítil rávøra er í landinum, er Sveis týdningarmikið ídnaðarland. Mong teirra, ið arbeiða í ídnaðinum, eru serútbúgvin at gera ídnaðarvørur, sum eru dýrar og viga lítið. Meginparturin av tí, gjørt verður, verður flutt út, tí at heimamarknaðurin er lítil.
[rætta] Landbúnaður
Landbúnaðarumstøðurnar eru ikki av teimum bestu, men niðri í fruktagóðu dølunum verður nógv velt og dyrkað, og í lýggju líðunum, ið horva suðureftir, dyrka bøndurnir frukt og vínber. Vanligt er at hava mjólkarframleiðslu her um leiðir. Neyt, seyður og geitir verða tíðliga slept út á tað gróðrarmikla summarbeitið uppi í hálendinum og verða tikin oman aftur í dalarnar um heystið. Mjólkin verður kæsað til ymisk ostasløg, til dømis emmentaler.
[rætta] Hygg eisini at
[rætta] Útvortis ávísing
| Lond í Evropa |
| Albania | Andorra | Armenia² | Aserbadsjan¹ | Belgia | Bosnia-Hersegovina | Bulgaria | Danmark | Estland | Eysturríki | Finnland | Frakland | Georgia¹ | Grikkaland | Hvítarussland | Írland | Ísland | Italia | Kasakstan¹ | Kekkia | Kosovo | Kroatia | Kýpros² | Letland | Liktinstein | Litava | Luksemburg | Lýðveldið Makedónia (FYROM) | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Niðurlond | Noreg | Pólland | Portugal | Rumenia | Russland¹ | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Spania | Stóra Bretland | Sveis | Svøríki | Turkaland¹ | Týskland | Ukraina | Ungarn | Vatikanríkið |
| Sjálvstýrandi øki: Akrotiri and Dhekelia² | Áland | Føroyar | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man | |
| 1. Land lutvíst í Asia. 2. Landafrøðiligani í Asia, men ofta roknað sum partur av Evropa av mentanarligum og søguligum ávum. |