Suðursudan

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
(Ávíst frá South Sudan)
Jump to navigation Jump to search
Republic of South Sudan
Flagg Lýðveldið Suðursudan
(Flagg Lýðveldið Suðursudan)
Skjaldarmerki Lýðveldið Suðursudan
(Skjaldarmerki Lýðveldið Suðursudan)
Tjóðarslagorð: "Justice, Liberty, Prosperity"
(føroyskt: Rættferð, Frælsi, Hepni)
Tjóðsangur: "South Sudan Oyee!"
South Sudan in its region (undisputed).svg
Alment mál Enskt
Høvuðsstaður Juba
Forseti Salva Kiir Mayardit
Varaforseti Riek Machar
Fullveldi 9. juli 2011
(frá Sudan)
Vídd
 - tilsamans
 - vøtn (%)
 
619,745 km²
Íbúgvar
 - tilsamans 2010
 - tættleiki
 
8,260,000
13,33/km²
Gjaldoyra Sudanskur dinarur (SDG)
Tíðarøki UTC +3
Økisnavn á alnetinum .sd
Telefonkota +249

Lýðveldið Suðursudan (enskt: Republic of South Sudan) er eitt land í Miðafrika, sum lýsti seg sjálvstøðugt 9. juli 2011. Størsti býurin og høvuðsstaður er Juba. Stórur munur er á, hvussu fólkið livir í arábiska Sudan og afrikanska Suðursudan. Mál, átrúnaðir, siðir og húsabygging eru púra ólik.[1]

Loysing[rætta | rætta wikitekst]

Suðursudan bleiv sjálvstøðugt land í 2011, eftir at ein fólkaatkvøða bleiv hildin um loysing frá Sudan. Fólkaatkvøðan var í døgunum frá 9. januar til 15. januar 2011. Forsetin í Sudan, Omar Bashir, góðkennir úrslitið av fólkaatkvøðuni, og at Suðursudan tekur loysing. Fólkaatkvøðan varð ásett longu í 2005, tá partarnir samdust um eina friðaravtalu, sum endaði ta longsta borgarakríggið í Afrika. Tí eru fólk fegin um, at landið nú er býtt sundur í tvey lond. Men enn er ikki friður. Stríð er framvegis um markið millum londini bæði, og heldur ikki er semja um, hvør fær økið Abyie, sum er størsta oljuøkið í Sudan. Hóast kríggið formliga er liðugt, prutlar tað undir lokinum, og tí hevur ST framvegis 7000 friðarvarðveitandi hermenn í landinum [2].

Í Sudan (Norðursudan) búgva umleið 1,5 milliónir suðursudanesarar, sum stjórnin síðan í 2010, hevur goldið ferðaseðilin fyri, um tey vildu fara heimaftur [3]. Tí tilboðnum hava fólk í hundraðtúsundatali tikið av. Og við einum valúrsliti, har 99 % luttóku og 98,6 % av teimum atkvøddu fyri einum sundirbýti av Suður- og Norðursudan [4], sær tað út til, at talið av flóttafólkum, sum flyta heimaftur, fer at økjast enn meira.

Hungursneyð[rætta | rætta wikitekst]

Hungursneyð var lýst í Suðursudan í februar 2017. Hungursneyðin er hin ringasta í heiminum seinastu árini. Sameindu Tjóðir (ST) hevur heitt á heimsins lond um at hjálpa. Føroyska landsstýrið hevur í apríl 2017 latið 1,4 milliónir stuðli til World Food Programme, ið skal nýtast í Suðursudan, har stórur partur av fólkinum livir undir hungursmarkinum, fyrst og fremst vegna ein svíkjandi búskap í landinum og eitt borgarakríggj, ið hevur vart í nøkur ár.[5] Borgarakríggj og turkur eru høvuðsatvoldirnar til álvarsomu støðuna. Borgarakríggj hevur verið í landinum síðan 2013, tá eitt stríð tók seg upp millum forsetan og ein av hansara varamonnum. Um 300.000 fólk eru mett at verða deyð í borgarakrígnum.

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. http://www.bbc.co.uk/news/mobile/world-africa-13351773
  2. http://www.newser.com/article/d9obkf701/un-approves-peacekeeping-force-with-7000-troops-for-south-sudan-on-eve-of-independence.html
  3. http://www.brookings.edu/opinions/2011/0708_south_sudan_independence_ferris.aspx
  4. http://www.nrk.no/nyheter/verden/1.7473598
  5. http://www.oyggjatidindi.com/landsstyrid+letur+14+million+i+neydhjalp+til+sudursudan.html


Lond í Afrika
Algeria | Angola | Benin | Botsvana | Burkina Faso | Burundi | Djibuti | Egyptaland | Ekvatorguinea | Eritrea | Etiopia | Fílabeinsstrondin | Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo | Gabon | Gambia | Gana | Guinea | Guinea-Bissau | Kamerun | Kap Verde | Kenja | Kjad | Komoroyggjar | Kongo | Lesoto | Liberia | Libya | Madagaskar | Malavi | Mali | Marokko | Miðafrikalýðveldið | Mosambik | Móritania | Móritsius | Namibia | Niger | Nigeria | Ruanda | Sao Tomi og Prinsipi | Sambia | Senegal | Seyskelloyggjar | Sierra Leona | Simbabvi | Somalia | Sudan | Suðurafrika | Suðursudan | Svasiland | Tansania | Togo | Tunesia | Uganda | Vestursahara
Wikimedia Commons logo
Sí miðlasavnið