Ásatrúgv

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Far til: navigatión, leita

Ásatrúgvin var átrúnaður norðbúgva í fornøld og víkingaøld. Ásatrúgv verður eisini nevnd norrøna gudalæra.

Frímerki eftir Anker Eli Petersen

Nærum øll vitan um ásatrúgv er skrivað av fólkum, sum ikki sjálv vóru ásatrúgvandi. Eddukvæðið eldra (Sæmundar edda) og Eddukvæðið yngra (Snorra edda) eru týdningarmestu keldurnar, og eru skrivaðar í Íslandi í kristnari tíð. Ein onnur áhugaverd kelda er frásøgan frá einum muslimskum sendimanni nevndur Achmad Ibn Fadlan, ið fór á ferð til Norðurlanda í 922.

Ásatrúgv doyði út, tá ið kristindómur kom til Norðurlanda og fólkið tók við kristnari trúgv. Sagnir eru tó um, at ávísar bygdir hava verið verandi heidnar, t.e. ásatrúgvandi, langt upp í miðøld. Fólk eru síðani farin at trúgva uppá hesa trúnna aftur. Nøkur hundrað skrásett ásatrúgvandi eru í Norðurlondum í dag.

Ásatrúgvandi, blótarar ella heidningar, trúgva uppá gudar nevndir æsir; eintal ásur. Av hesum er orðið ásatrúgv avleitt.

Hesir æsir liva í Ásgarði meðan menniskju liva í Miðgarði. Í Útgarði liva jatnir, sum vilja æsum til lívs.

Hægstur av æsum er Óðin. Hann er alfaðir og kongur ásanna. Hann er einoygdur eftir at hava latið annað eyga sítt í veð fyri at drekka úr Mimis brunni, haðan hann hevur fingið sín vísdóm. Ravnar Óðins, Hugin og Munin, flúgva um verøld alla og boða Óðini frá tí, ið fyri ferst í heiminum.

Mætastur av æsum er Tórur. Hjá sær hevur hann hamaran Mjølnir.

Nornurnar, Urð, Verandi og Skuld, ráða fyri mannalagnu. Tær spinna lagnutráð.

Heiðursverdasti deyði, ið menn kunnu fáa, er at doyggja á vali, á krígsvølli. Teir, ið doyggja soleiðis verða av valkyrjunum førdir í Óðins høll, Valhøll, har teir sleppa at halda veitslu og stríðast hvønn dag til ragnaraka.

Millum Ásgarðar og Miðgarðar er brúgvin Bivrøst, ælabogin, har ásurin Heimdalur situr á varðhaldi. Tá ið jatnir koma eftir Bivrøsti, skal Heimdalur blæsa í Gjallarhornið. Tá verður ragnarøk, t.e. heimsins undirgangur.

Vøluspá[rætta | rætta wikitekst]

  • Óðin sendi
  • spjótið í flokkin,
  • tað var fyrsta
  • stríðið í heimi.
  • Ásana viðja-
  • girðing varð brotin,
  • stríðsbúnir vanir
  • troddu vøll.
  • Óðin og valkyrjurnar
Gudarnir í Norrønu gudalæruni

Æsir:

Andrimner | Baldur | Brage | Delling | Forseti | Hejmdal | Hermod | Høður | Høner | Kvasir | Magni | Modi | Óðr | Óðin | Summar | Svåsud | Tórur | Týr | Ull | Váli | Ve | Víðar | Vile | Vetur

Ásynjur:

Eir | Fjørgyn | Fulla | Gefion | Gersimi | Gna | Hlin | Hnoss | Idun | Lofn | Nanna | Saga | Sif | Sigyn | Snortra | Syn | Vár

Vanir:

Frej | Freja | Frigg | Njord | Máni | Sól