Ebbu-virðislønin

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Jump to navigation Jump to search

Ebbu-virðislønin er ein føroysk bókmentavirðisløn, ið verður handað ungum rithøvundum við serligum gávum. Virðislønin varð handað fyri fyrstu ferð tann 20. mai 2018 í auluni í Finsen í Tórshavn.[1][2]

Søga[rætta | rætta wikitekst]

Virðislønin er nevnd við rithøvundin Ebbu Hentze, ið tó er betri kend sum týðari. Í testamenti sínum skrivaði hon soleiðis:

"Eftir deyða mín skal Listasavn Føroya arva málningar og onnur myndlistaverk, sum eftir meg eru. Annað, sum er eftir meg, harundir pengar, bøkur og allar aðrar ognir, skal Rithøvundafelag Føroya arva at nýta til stuðul til ungar rithøvundar, ið hava sýnt serligar gávur. Somuleiðis skal Rithøvundafelag Føroya til sama endamál arva øll rættindi míni sum rithøvundur, herundir framtíðar inntøkur frá danska bókasavns-grunninum."

Í hesum sambandi setti nevndin hjá Rithøvundafelagi Føroya EBBU-virðislønina á stovn tann 26. november 2017, við 570.155,54 krónum á kontu. Avgjørt varð, at fyrsta virðislønin áljóðandi 25.000 krónur skuldi latast Hvítusunnudag, 20. mai 2018. 20. mai er somuleiðis dagurin Ebba Hentze andaðist í 2015.[3][2][4]

Móttakarar[rætta | rætta wikitekst]

Ebbu-virðisløn 2018:

Beinir Bergsson - Tann lítli drongurin og beinagrindin (yrkingasavn)[5][6][7][8]

Grundgeving 2018[rætta | rætta wikitekst]

Beinir Bergsson sýnir í verkinum "Tann lítli drongurin og beinagrindin", stórt dirvi, málsligar- og skrivligar førleikar, hugflog og evni at skapa vón og bata úr sorg. Við skriftini at lata lesaran inn í ein heim, ið er mongum kendur, eins og hann er mongum ókendur. Við yrkingasavninum verður lesarin leiddur á eina ferð, har stóru kenslurnar, óttin og ræðslan ganga hond í hond við vónini, gleðini og dirvinum til at tora at seta seg niður at hyggja at tí, ið fyriferst. Á henda hátt at viðgera lívsins avbjóðingar á ein skapandi, mennandi, læruríkan ikki sentimentalan hátt, og harvið geva, ikki bert sær sjálvum, men eisini lesaranum, ein møguleika at finna orð, ið viðgera hesi truplu evni. At hava hetta yrkingasavnið á føroysku bókahyllini er ein gáva, ið ikki kann undirmetast, tí hvussu kunna vit finna linna, ugga, læra ella endurskapaúr upploysnini, um slík verk og tilfar ikki er tøkt?

Hóast evnið í savninum er sjúka og deyði, ótti og sorg, ber savnið samstundis vónina í sær. Lyktin, ið megnar at lýsa upp myrkrið er tendrað í savninum, og ikki bert lýsir hon vegin út úr tí umfevnandi myrkrinum, hon varpar samstundis ljós á ein heim, ið alt ov sjálvdan verður upplýstur.

Vit eru fegin um at lata Beini fyrstu Ebbu-virðislønina, og meta at hann er ein virðiligur móttakari. Ein ungur, gávaður, djarvur høvundi, ið longu hevur ríkað okku og okkara bókmentaheim, og sum vit vóna, framhaldandi fer at geva okkum nógvar ríkandi lesiupplivingar, lærdóm og ljós í og úr myrkrinum.[9]


Ebbu-virðisløn 2019:

Trygvi Danielsen.

Grundgeving 2019

Grundgeving fyri at Rithøvundafelag Føroya valdi at lata heiðurslønin til Trygva Danielsen var:

Trygvi Danielsen hevur sum ungur høvundi sýnt serstakar ritgávur. Harumframt hevur Trygvi við tónleiki sínum somuleiðis prógvað og víst í verki, at føroyska málið kann vera livandi og flótandi. At okkara mál ikki er stirvið og deytt, gamalt og slitið, men harafturímóti fult í nýggjari orku, orðingum, vendingum og møguleikum. Hóast Trygvi brýtur upp úr nýggjum í verkum sínum, peikar arbeiði hansara samstundis aftureftir á tann hátt, at vit sum njóta list hansara kenna aftur undanfarnar føroyskar og útlendskar høvundar og listafólk.

Trygvi er samstundis ein kærkomin samfelagsviðmerkjari, ið við einum blandi av orðingum, humori, speisemi og forvitni hugleiður um og kemur við hvøssum atfinningum mótvegis tí samfelagi, vit liva í, og tí heimssamfelagi, vit eru partur av. Her er talan um politiskar og átrúnaðarligar viðmerkingar. Rætturin at liva og virka, sum ein hevur hug til, eisini verður viðgjørdur og kravdur.

Listin, Trygvi skapar, er kærkomin samtíðarlist. Hon er ein gáva til okkum, sum liva og anda í dag, men verður uttan iva eisini ein kærkomin dýrgripur hjá teimum, ið koma aftaná Trygva Danielsen, har tey fáa eitt innlit í, hvussu Føroyar og heimurin sá út, tá verkini vórðu skrivað.

EBBU-virðislønina 2019 og hervið 25.000 kr. varð handað Trygvi Danielsen á almenna samkomu í Býarbókasavninum, 20. mai 2019.

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. http://rit.fo/?id=news&news=40795
  2. 2.0 2.1 https://kvf.fo/greinar/2018/05/20/ebbuvirdislonin-latin-fyrsta-sinni
  3. http://www.rit.fo/?id=news&news=39905
  4. http://rit.fo/?id=news&news=40785
  5. http://portal.fo/beinur+fekk+fyrstu+ebbuvirdislonina.html
  6. http://www.listaportal.com/tidindi/2018/5/21/beinir-bergsson-fekk-ta-fyrstu-ebbuna
  7. https://www.farlit.fo/home/2018/5/24/beinir-bergsson-granted-the-new-ebba-award
  8. https://r7.fo/news/10154/beinir-bergsson-fekk-fyrstu-ebbu-virdislonina
  9. http://rit.fo/?id=news&news=40795