Fornenskt mál

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Jump to navigation Jump to search
Fornenskt mál
Ænglisc, Anglisc, Englisc
Tosað í: Ongland, Skotland.
Tosandi íalt:
Málætt: Indo-evropeiskt

 Germanskt
  Vesturgermanskt
   Anglo-frisiskt
    Angliskt
     Fornenskt

Málkotur
ISO 639-1: none
ISO 639-2: ang
ISO 639-3: ang

.

Fornenskt ella anglosaksiskt mál (á fornenskum: Ænglisc, Anglisc, Englisc; á enskum: Old English, Anglo-Saxon) var tað tíðliga stigið av enskum, ið varð tosað og endiliga skrivað í partinum av Onglandi og Skotlandi frá tá, ið anglosaksarnir komu í 5. øld til 12. øld tá, ið málið ummyndaðist til miðenskt.

Søga[rætta | rætta wikitekst]

Navnið anglosaksiskt kemur frá ættflokkunum anglarnir og saksarnir, ið settust niður í Onglandi eftir at rómararnir fóru avstað. Hesi ættflokkar búðu saman við jútar og onnur fólk rundan um Norðsjógvin og tosaðu nærskyld mál sum blandaðust saman tá ið teir komdu til Ongland. Hjálandastovnararnir trokaðu keltarnar burtur til t.d. Wales og Cornwall. Ættflokkarnir stovnaðu smærri kongaríkir, ið seinni blivu sjey kongaríkir.[1] Støðan vórðu verandi í nøkrum øldum til víkingarnir komu til Ongland. Danirnir stýrdu tá stór part av Mið- og Norðuronglandi undir sokallaðum Danalagnum  og fornenskt læntu mong orð úr málinum hjá víkingunum, norrønt. Mong av hesum ordðum eru vanlig á enskum, t.d. they og them. Eisini orð sum same, get, take, sky og skin komu úr norrønum.[2]

Orð[rætta | rætta wikitekst]

Her eru nøkur dømi av orð á fornenskum og samanburðir við øðrum germanskum málum.

Fornenskt Enskt Týskt Føroyskt Norrønt
dōn to do tun at gera gera
þū thou (you) du þú
gān to go gehen at ganga ganga
cunnan can können at kunna kunna
wrītan, scriban to write, to scribe schreiben at skriva rita
flēogan to fly fliegen at flúgva fljuga

Kjeldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. Wikander 2006
  2. "Scandinavian loans in Old and Middle English". http://germanic.zxq.net/ON-Engloans.html. Heintað 24 november 2011.