Aleksandr Pusjkin

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Far til: navigatión, leita
Portrett av Aleksandr Pushkin, málað av Vasily Tropinin, oljumálningur, 1827.

Aleksandr Sergejevitsj Pusjkin (á russiskum: Александр Сергеевич Пушкин; føddur 6. juni 1799 (26. mai samb. julianska kalendaranum) í Moskva, deyður 10. februar 1837 (29. januar smb. tí julianska kalendaranum) í Sankta Pætursborg) var ein russiskur rithøvundur, sum av nógvum verður mettur sum størsta skald Russlands og grunnleggjarin av nýtíðar russiskum bókmentum. Pusjkin var slóðbrótandi við mátanum hann brúkti tað fólksliga málið í verkum sínum, og hann legði grundarsteinin til eitt nýtt slag av frágreiðingarteknikki, sum blandaði sjónleik, romantikk og satiru, og sum síðan hevur verið sermerkt fyri russiskir rithøvundar og russiskar bókmentir.

Verk[rætta | rætta wikitekst]

Pusjkin-standmyndin í Moskva, vígd í 1880 av Turgenjev og Dostojevskij.
Seksveingjaður seraf (eftir yrking Pusjkins Profeturin) eftir Mikhail Vrubel, 1905.

Yrkingar[rætta | rætta wikitekst]

  • 1820 – Ruslan i Ludmila (Руслан и Людмила)
  • 1820-21 – Kavkazsky plennik (Кавказский пленник)
  • 1821 Gavriiliada (Гавриилиада)
  • 1821–22 – Bratya razboyniki (Братья разбойники)
  • 1823 – Bakhchisaraysky fontan (Бахчисарайский фонтан)
  • 1824 – Tsygany (Цыганы)
  • 1825 – Graf Nulin (Граф Нулин)
  • 1829 – Poltava (Полтава)
  • 1830 – Domik v Kolomne (Домик в Коломне)
  • 1833 – Medny vsadnik (Медный всадник)

Skaldsøga á versi[rætta | rætta wikitekst]

  • 1825-32 – Evgenij Onegin (Евгений Онегин); norsk enduryrking 1966 við Olav Rytter: Jevgenij Onegin

Sjónleikir[rætta | rætta wikitekst]

  • 1825 – Boris Godunov (Борис Годунов); norsk týðing 1974 ISBN 82-521-0383-9
  • 1830 – Malenkie tragedii (Маленькие трагедии) (smáar tragediur)
    • Kamenny gost (Каменный гость)
    • Motsart i Salyeri (Моцарт и Сальери); norsk týðing 1974: Mozart og Salieri ISBN 82-521-0383-9
    • Skupoy rytsar (Скупой рыцарь); norsk týðing 1974: Den gjerrige riddaren ISBN 82-521-0383-9
    • Pir vo vremya chumy (Пир во время чумы)

Fagrar bókmentir[rætta | rætta wikitekst]

  • 1827 – Arap Petra Velikogo (Арап Петра Великого)
  • 1831 – Povesti pokoynogo Ivana Petrovitsja Belkina (Повести покойного Ивана Петровича Белкина); norsk týðing 1948: Bjelkins fortellinger
    • Vystrel (Выстрел)
    • Metel (Метель)
    • Grobovschik (Гробовщик)
    • Stanzionny smotritel (Станционный смотритель)
    • Baryshnya-krestyanka (Барышня-крестьянка)
  • 1833 Pikovaja dama (Пиковая дама); norsk týðing 1917: Spardame.
  • 1834 Istoriya Pugacheva (История Пугачева)
  • 1834 Кирджали (Kırcali), stuttsøga
  • 1835 Египетские ночи (Egyptian Nights), ófullfíggjað
  • 1836 Kapitanskaja docka (Капитанская дочка); norsk týðing 1946: Kommandantens datter.
  • 1837 История села Горюхина, ófullfíggjað
  • 1837 Сцены из рыцарских времен
  • 1841 Dubrovskij (Дубровский), ófullfíggjað skaldsøga; norsk týðing 1915.

Ævintýr á versi[rætta | rætta wikitekst]

  • 1830 Сказка о попе и о работнике его Балде
  • 1831 Skazka o ëtìsare Saltane (Сказка о Царе Салтане)
  • 1833 Сказка о мертвой царевне и семи богатырях
  • 1834 Золотой Петушок
  • 1835 Сказка о рыбаке и рыбке

Keldur[rætta | rætta wikitekst]