Tuberklar

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Far til: navigatión, leita

Tuberklar (tuberculosis) er smittani sjúka elvd av tuberklabakterium: Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium africanum ella Mycobacterium bovis. Bakterian kann loypa á hvønn sum helst part av kroppinum, men sum oftast setur sjúkan seg í lunguni. Bakterian ið elvir til sjúkuna varð funnin av Robert Koch í 1882.

Eitt fólk við ikki viðgjørdari lungnatuberklasjúku kann smitta, tá ið tað harkar og hostar slím upp. Tað er fyrst og fremst fólk í húskinum, ið verða smittaði. Røsk fólk eru ógvuliga mótstøðufør móti smittu, men er ein heilsuliga veikur, er lættari at blíva smittaður. Eru 100 fólk í smittuvanda, verða umleið 30 smittaði. Men millum hesi 30 vilja bert ein til tveir persónar fáa tuberkulosu innan 1 til 2 ár, og afturat hesum vilja 1 til 2 persónar seinni fáa tuberkulosu. Tvs. at millum 100 persónar, ið verða fyri smittu við tuberkulosu fáa bert 4 sjúkuna. Restin fær ongantíð tuberkulosu.[1]

Tuberklar í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]

Tuberklar í Føroyum 1998-2012
Ár Fráboðanir
2012 2
2011 2
2010 2
2009 0
2008 1
2007 1
2006 1
2005 0
2004 0
2003 1
2002 0
2001 1
2000 6
1999 2
1998 3

Í fyrra helmingi av 20. øld vóru tuberklar rættiliga vanligir í Føroyum, tað smittaði illa serliga umborð á føroysku sluppunum, har menninir búðu tætt saman. Tá teir komu heim smittaðu teir so konu og børn. Nógv doyðu av sjúkuni. Í nýggjari tíð er sjúkan ikki so deyðilig sum fyrr, nú eru nógv betri viðgerðarmøgulleikar. Tað hava tað verið einstakir tilburðir í Føroyum í nýggjari tíð, í 2013 vóru tríggir nýggir tilburðir og nógv fólk blivu kannaði fyri sjúkuni. Tey sum vóru sjúk vóru ein mamma og pinkubarn hennara, sum búðu í Streymoy og eitt smábarn í Suðuroy.[2]

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. landslaeknin.fo, Tíðindabræv um tuberklar
  2. landslaeknin.fo, Tíðindabræv um tuberklar