Vágur

	Vágur;
	Vágur;
Postnummar	FO 900
Kommuna	Vágs kommuna
Markatal	49-11-00
Íbúgvar (2010)	1 364

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin

Far til: navigatión, leita

Vágur er størsta bygd og næststørsta kommunan í Suðuroy, í Føroyum, hevur umleið 1.350 íbúgvar. Í Vági er fólkaskúli, Vágs Skúli, til børn frá fyrsta til 10. flokk. Har er ítróttarlív, serliga svimjing, fótbóltur, hondbóltur og kappróður umframt at fólk spæla bridge og sjavs. Fleiri søvn eru í Vági. Fjølbroytt vinnulív er eisini í Vági, mest innan fiskivinnu og alivinnu. Fiskavirkir og alivirki eru á kaiini, eitt virki er sum ger tangar o.a., ein skipasmiðja er, eitt trollemmavirki og ein timburhandil. Fleiri smærri smápartafeløg eru við handverkarum og reiðarar eru eisini fleiri. Harumframt eru fleiri handlar í býnum. Har er kirkja og meiniheitshús, Brøðrasamkoman hevur samkomuhúsið (salin) Bethel, Hvítusunnusamkoman hevur samkomuhúsið Zion og Frelsunarherðurin hevur sín egna møtisal. Vágur liggur kring Vágsfjørð. Eitt vatn, Vatnið, er vestanfyri býin, har er gjørd ein gongugøta rundan um Vatnið, og longri vesturi er Vágseiði. Sunnanfyri Vág eru Eggjarnar, har vakurt útsýni er heilt suður til Beinisvørð. Norðanfyri Vág i ein útnyrðing er Fámara og eitt sindur longri norðuri er vatnorkuverkið Í Botni, sum fær vatn frá vøtnunum Ryskivatni, Miðvatni, frá Vatninum í Tindalíð og Vatnsnesi.^[1] Ein viðarlund er omanfyri bygdina og ein onnur er nú eisini Á Sandinum í Vági.^[2]

[rætta] Kirkjan í Vági

Vágs kirkja

Í 1927 legði Jákup Dahl, próvstur, grundarsteinin, men kirkjan var ikki liðugt bygd og vígd fyrr enn 19. februar 1939. Sofus Johan Hofgaard, arkitektur av Tvøroyri, hevur teknað Vágs kirkju. Kirkjan undan hesi, var tann sum í dag stendur í Hovi. Hon varð bygd á Kirkjukletti 1853, tað er har sum gamli kirkjugarðurin er, beint við prestagarðin í Vági, men næstan heilt niðri í mølini. Tað var vanligt fyrr, at fólk lovaðu olmussu til Vágs Kirkju, antin tí fólk vóru bjargaði úr neyð ella av øðrum orsøkum.

Ein múgvandi einkja í Noregi, sum hevði mist mann sín á sjónum, gav eina kirkju í olmussu. Hon læt allan stórviðin gera til, bant hann saman og slepti honum út á sjógv, og hon legði tað lyftið á, at har sum henda kirkja rak á landi, har skuldu tey eiga hana. Kirkjan rak til Føroya. Kirkjan kom so rekandi inn á Vágsfjørð, og rak sjálv á land á tí staði, sum síðan kallast á Kirkjukletti. (Kelda: faroestamps.fo)

Vágur - Brúna og gula húsi mitt í myndini er Gamli Skúli. Ruth Smith Savnið er á ovaru hæddini í Gamla Skúla.

[rætta] Søvn í Vági

Trý søvn eru í Vági:

Ruth Smith Savnið er at finna á Vágsvegi 101 í Gamla Skúla. Ruth Smith (1913 – 1958) varð borin í heim í Vági í 1913. Ruth Smith telist sum ein tann týdningarmesti koloristurin í føroyskari myndlist. Hóast hennara skeið sum listakvinna varð stutt – hon doyði av einari syndarligari druknivanlukku í 1958, bert 45 ára gomul – kom hon at seta sín dám á málningalistina. Opið er sambært avtalu.
Sjósavnið er í Stóra Pakkhúsi vesturi á Gørðunum í ovastu hæddini. Sjósavnið hevur skiftandi framsýningar hvørt summar frá mai til september. Opið er sambært avtalu.
Vágs Sóknar Bygdasavn hevur fasta framsýning undir heitinum "Vágur og seinni heimsbardagi". Har eru modellir av teimum átta sluppunum úr Vági, sum gingu burtur undir seinna heimskríggi. Opið er sambært avtalu.

[rætta] Vágs skúli

Pál Joensen venur í svimjihylinum í Vágs Svimjihøll.

1. apríl 1951 varð nýggjur skúli vígdur í Vági. Bókasavn og svimjihylur eru í Vágs Skúla. Áðrenn tað gingu børnini í Vági í skúla í tí bygninginum, sum nú verður róptur Gamli Skúli, nú er Ruth Smith Savnið á ovaru hæddini í Gamla Skúla. Skúlin sum var vígdur í 1951 varð útbygdur seinast í 1970'unum og svimjihylur varð eisini bygdur. Svimjihylurin var tikin í nýtslu í 1980 og er 25 metrar langur.

[rætta] Elverkið í Botni

Elverkið var tað fyrsta vatnorkuverk í Føroyum. Arbeiði byrjaði seint í 1919, og tað gekk skjótt fyri seg. Anlægskompagniet úr Bergen stóð fyri arbeiðnum við Haakon Blaauw á odda.

Nærum alt tilfarið var flutt til Botn frá Eiðinum í Vági. Rørini vóru sleipað av Eiðinum og norður um Gjógvaráfjall. Segldúkur varð settur fyri endarnar. Skinnarar vóru lagdir niðan gjøgnum hagan við einum spæli í erva. Sjálv støðin varð bygd niðri í Botni, har vóru settar upp tvær turbinur á 400 HK hvør. Tær koyrdu 1000 snúningar um minuttin og vóru mettar at geva 400 HK við eini fallhædd uppá 206 metrar. Vatnið til elektrisitetsverkið í Botni kom frá trimum vøtnum: Ryskivatn, sum er 0,1 kvm og 241 m yvir havinum, Miðvatn, sum er umleið 0,09 kvm og er 343 m yvir havinum og Vatnið í Tindalíð, sum eisini verður rópt Ovastavatn, tað er umleið 0,04 kvm og 361 m yvir havinum. Byrging var bygd við Ryskivatn, hon var 2 m høg men kundi lættliga hækkast

Tey fyrstu árini gav elverkið í Botni bara streym til Vágsbygd, men í 1928 fekk Tvøroyri eisini streym. Lopra fekk elektrisitet í 1935, tá Gudmund Mortensen av Tvøroyri, sum átti hvalastøðina í Lopra, sendi umsókn um at fáa elektrisitet til hvalastøðina. Nakrir týskir verkfrøðingar høvdu leigað hvalastøðina frá honum. Sóknarstýrið í Vági játtaði umsóknini og sostatt fekk Lopra elektrisitet í 1935. Porkeri fekk elektrisitet í 1953. Hinar bygdirnar í Suðuroy fingu háspenningslinjur lagdar í 1958 og frameftir, tær bygdirnar vóru: Sumba, Víkarbyrgi, Akrar, Hov, Fámjin, Hvalba og Sandvík. Tó fingu Hvalbingar sítt egna motorelektrisitetverk í nakað fyrr, tað lýsti fyri fyrstu ferð á jólum 1951. (Kelda: Poul Andreasen "Elektrisitetsverkið í Botni", egið forlag, Tórshavn 1996.)

[rætta] Tráðbanin

Tráðbanin varð gjørdur í 1906, so vágbingar kundu draga bát úr Múlagjógv heim til neystini. Tráðbanin lætti munandi um hjá útróðrarmonnum, sum róðu út frá Eiðinum í Vági. Hesin fyrsti tráðbanin varð nýttur til 1930,tá ein nýggjur elekstriskur tráðbani varð tikin í nýtslu.

Tráðbanin var lutvíst fíggjaður við brúksgjaldi og so figgjaði kommunan restina. Hvørja ferð ein bátur var flotaður, so skuldu 40 oyru latast til Eiðiskassan. Um tað mundi, tá vágbingar fingu tráðbanan, róðu 22 bátar út av Eiðinum.

[rætta] Myndir

Vágur og Vágsfjørður

Drotningavitjan í Vági í 2005.

Minnisvarði á Fløtuni Fríðu til minnis um at Royndin Fríða, Føroya fyrsta skip, varð bygd her. Tóri Nattestad gjørdi minnisvarðan.

Vágur
Sluppin Johanna TG 326 er heimahoyrandi í Vági, hon varð bygd í Onglandi í 1884.
Grindabátar úr Vági vesturi á Vágseiði á Hvítusunnu 2010.
Vágur, Vatnið og Vágseiði
Vágseiði: Kleivin, Heltnarnar og Skúvanes.
Standmynd til minnis um Jákup Dahl, próst. Standmyndin er beint við Vágs Kirkju.
Ein mina, sum stendur við Undirhúsið, yvirav Vágs Kirkju.
Vágur, miðbýurin og Oyrarnar hinumegin land.
Eggjarnar, útsýnið norðureftir móti Vágseiði, Gjógvaráfjalli og bygdini.
Eggjarnar, útsýnið suðureftir móti Beinisvørð. Fremst á myndini sæst staðið, har bretsk kanón stóð undir Seinna Heimsbardaga.
Kappróðrarbáturin Smyril hjá Vágs Kappróðrarfelag stendur á Garðabrúgv.
Viðarlundin í Vági.
Bjørgini við Fámara.
Fámara