New York City

Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Far til: navigatión, leita
Skjøldur Kort
Skjøldur hjá New York City Kort av New York City
Grunddáta
Land: Flag of the United States.svg USA
Lutstatur: Flag of New York.svg New York
Vídd: 1,214.4 km²
Íbúgvar (2012): 8 336 697
fyri km²: 10,456/km²
Heimasíða: www.NYC.gov
Eitt tað fyrsta ferðafólk, sum kemur til New York við skipi, sær, er tann stóra myndin av Frælsisdísini, sum Frakland gav USA í 1886.
Eyðkenni fyri New York eru høghúsini. Her síggja vit, hvussu tey reisa seg móti himni á Manhattanoynni.
Býarkort. 1: Manhattan, 2: Brooklyn, 3: Queens, 4: Bronx, 5: Staten Island

New York City (enskt: The City of New York), ella bara New York, eisini Nýjorvík, er ein býur í lutstaturin New York í USA. Býurin hevur umleið 8 mió. íbúgvar og er ein av heimsins størstu býum. New York City er kendur sum býurin, ið aldri svevur. Hann er eisini kendur fyri nógvu søvnini, sjónleikarhúsini, matstovurnar og viðarlundirnar. New York varð grundaður í 1624, og verður útjaðarin roknaður uppí, búgva 19 mió. fólk har. Mong máttmikil fleirtjóðafeløg hava høvuðssæti í New York City. Sameindu Tjóðir, ST, hava eisini høvuðssæti har. ST aðalfundurin verður hildin á hvørjum ári í New York.

New York verður vanliga roknaður sum ein av háborgunum hjá demokratunum, bæði til forseta- og kongressval. Núverandi borgarstjórin er tó republikanari. Nógvir jødar búgva í New York; umleið 5,435,000 jødar búgva í USA í 2013 [1], harav 1,750,000 búgva í New York [2].

Søga[rætta | rætta wikitekst]

New York varð fyrst bygdur av hálendingum í 1626 á eini oyggj í Hudsoná, teir nevndu hann "New Amsterdam". Summir halda, at formaðurin hjá hálendingum, Jónas Bronck (16001643), var føroyingur, ættaður úr Tórshavn [3]. Í árinum 1665 tóku onglendingar býin, og fekk hann tá navnið, hann nú hevur. Havnarplássið var gott, og eftir at teir í árunum 1818-1825 høvdu grivið eina langa skipagryvju millum Erievatn og Hudsoná, lá býurin líka væl fyri útflutningi sum innflutningi, so hann vaks skjótt.

Í 1904 vóru komnir um ein millión innflytarir til USA um árið. Flestu innflytararnir komu fyrst til Ellis Island úti fyri New York, áðrenn teir sluppu at halda fram ferð síni. Fyrsta, innflytarar fingu eyga á, tá ið teir sjóvegis komu til USA, var Frælsisgudinnuna (enskt: Statue of Liberty) við tí lýsandi kyndlinum. Hon er 46 m. høg, hon verður eisini brúkt til vita.

Búskapur[rætta | rætta wikitekst]

New York er ein týdningarmikil altjóða býur. Býurin hevur eina ta størstu havn í heiminum, og hagar stevna farmaskip úr øllum londum. Helvtin av útflutningum úr Amerika verður framdur í New York. Í býin er stórt tal av ídnaðarvirkjum, og har verða allar møguligar varur tilverkaðar, ikki minst klædnavarur. Summi húsini, sum teir nevna høghús, eru í nógvum hæddum - tað hægsta, Empire State Buildning, sum hevur 102 hæddir, er 381 m. Hesi hús verða mest nýtt til skrivstovur, og har yður av fólki í arbeiðstíðini. 60 000 fólk ganga inn og út úr Empire State Buildning á hvørjum degi. Ein annar gitin bygningur er húsið hjá Sameindu Tjóðunum (ST).

New York hevur eitt fjølbroytt handilslív, sum fevnir um bæði smáar serhandlar og stór vøruhús. Allar tær kendastu merkivørurnar fáast í býnum, og ofta eru tær bíligari enn í Evropa.

Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]

Sambært ferðavinnustovninum hjá ST telist New York City millum fimm teir størstu ferðavinnubýirnar í heiminum. Hinir býirnir ovast á listanum eru París, London og Singapor. Ongantíð áður hava so nógv ferðafólk vitja amerikanska stórbýin sum í 2012; 52 milliónir fólk vitjaðu New York í 2012, og tað var ein framgongd á tvey prosent samanborið við 2011. Hetta er triðja árið við framgongd í ferðafólkatalinum. Høvuðsparturin av teimum vitjandi vóru amerikanarar – 41 milliónir – og hinar 11 milliónirnar vóru útlendingar. Tey mongu vitjandi løgdu sambært eini meting 36,9 milliardir dollarar eftir seg í New York, har íbúgvaratalið annars er umleið átta milliónir fólk. Borgarstjórin í New York, Michael Bloomberg er ikki heilt nøgdur við talið á ferðafólk, og hann vil hava enn størri vøkstur. Málið hjá honum er, at 55 milliónir ferðafólk vitja New York í 2015 [4].

Fíggjarvinna[rætta | rætta wikitekst]

New York City er við munnan á Hudsoná, var upprunaliga handilsmiðstøð hjá feldveiðimonnum. Nú er býurin fíggjarhøvuðsstaður í USA. Í Wall Street, sum eitur soleiðis, tí at gøtan er við gamla býarmúrin (City Wall), er virðisbrævamarknaðurin. Her verður keypt og selt fyri nógvar milliardir dollarar hvønn dag, og stóru telduskíggjarnir siga frá handil og fígging um allan heim. Har eru nógvar skrivstovur, tí New York er fíggjardepilin í Amerika, og nógvar stórfyritøkur halda til har. Í Wall Street eru eisini teir stóru bankarnir.

Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]

Við munnan á Hudsoná á eysturstrondini í USA er størsti og ein av elstu býum í USA, New York. Í New York eru nógv sjónleikarhús, søvn og grønar lundir. Ein tann gitnasti vegurin er Broadway á Manhattan, har eru tey stóru sjónleikahúsini, og har er lív í bæði á nátt og degi.

Við tað at so nógv av fólkinum býr við útjaðaran, men arbeiðir inni í býnum, er ferðslan øgilig. Tvørtur um Hudsoná og East River sigla ferjur, undir áunum eru tunlar, sum tokini koyra ígjøgnum, á vegunum gongur fólkið, sum er til gongu, og har koyra bilarnir, har er ferðslan mest at líkna við ein strong, sum altíð er uppi. Summastaðni koyra so aftur tokini í tveimum hæddum uppi yvir høvdinum á teimum, sum á vegnum ganga ella koyra.

Býarpartir[rætta | rætta wikitekst]

Bronx

New York City hevur fimm býarpartar, sum eru Bronx, Manhattan, Queens, Brooklyn og Staten Island. Bronx og Manhattan eru sunnari parturin av eini langari oyggj, og norðari parturin verður kallaður Long Island, og er ikki partur av New York City. Eyðkent fyri miðbýin, Manhattan, eru skýskravararnir, sum mangir eru hægri enn 300 m. Manhattan, miðbýurin í New York, stendur á lítlari oyggj millum áirnar Hudson og Red River.

Fólkið í býnum (8,3 mill, við útjaðarunum 19 mill) er ættað úr ymsum heraldshornum - har er ein býarpartur, Harlem, við svørtum, ein við kinesum, ein við týskarum, ein við italum, o.s.fr. Húsini í teimum nýggju býarpørtunum eru stásilig, og har eru allir hentleikar, sum hugsast kunnu, men so eru eisini pláss í býnum, har ið fólkið búleikast í ússaligum hølum og livir í vánaligum korum.

Metroin bindur allan býin saman og ger tad sera lætt at ferðast frá einum enda til annan av býnum. Bussar koyra allan dagin og náttina við og eisini er gott toksamband til býir uttanfyri New York.

Systurstaðir[rætta | rætta wikitekst]

1960 Flag hjá Japan Tokyo, Japan
1980 Flag of the People's Republic of China Beijing, Fólkalýðveldið Kina
1982 Flag hjá Egyptaland Keiro, Egyptaland
1982 Flag hjá Spania Madrid, Spania
1983 Flag hjá Dominikanalýðveldið Santo Domingo, Dominikanalýðveldið
1992 Flag hjá Ungarn Budapest, Ungarn
1992 Flag hjá Italia Róm, Italia
1993 Flag hjá Israel Jerúsalem, Ísrael
2001 Flag of the United Kingdom London, Bretland
2003 Flag hjá Suðurafrika Johannesburg, Suðurafrika
2004 Flag hjá Brasil Brasilia, Brasil

Keldur[rætta | rætta wikitekst]

  1. http://books.google.ca/books?id=-MChymxEfdsC&pg=PA271&lpg=#v=onepage&q&f=false
  2. http://www.adherents.com/largecom/com_judaism.html
  3. http://heinesen.fo/faroeislandsreview/history.htm
  4. http://www.smh.com.au/travel/world-hearts-new-york-record-52-million-tourists-in-2012-20130102-2c4ul.html

Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]

Wikimedia Commons logo
Sí miðlasavnið

Slóðir[rætta | rætta wikitekst]